Solasean

Elkarrizketa aurretik:

1. Pentsatu elkarrizketaren gaia, hautatu elkarrizketatua izango den pertsona edo pertsonaia eta berarekin hitzordua adostu.
2. Pentsatu duzun gaiak eskatzen dituen kontzeptuak, informazioa, etab. ondo menderatu. Zein galdera mota egin daitekeen jakiteko gaia aurrez ezagutu egin behar da.
3. Aurrez garbi eduki zein den asmoa. Zer lortu nahi da? Prestatutako eskema egokia al da? Galderak ondo pentsatutakoak al dira?
4. Aukeratutako pertsona edo pertsonaiari buruzko ahalik eta informaziorik gehien bildu: nortasuna, zaletasunak, noiztik dabilen horretan…
5. Ahal bada, beti ere galdera irekiak egin (erantzun zabala eskatzen dutenak, alegia); galdera itxiak (bai/ez baino beste aukerarik ematen ez dutenak) saihestu.
6. Elkarrizketatuak argi jakin behar ditu elkarrizketaren helburuak, asmoak eta egitekoak.
7. Hasieran urduri samar egon daitekeenez, ez ibili presaka. Ezinbestekoa da konfiantza-giroan aritzea.
8. Galderak egokitzen jakin. Euskalkiaren arazoak egon daitezke: elkarrizketatua mintzo den euskalkira egokitzen saiatu. Ulermen-mailako arazoak ere gerta daitezke; hala bada, galdera bera modu errazagoan egiten ahalegindu.

Elkarrizketan zehar:

1. Elkarrizketatuari elkarrizketa grabagailuz (edo bideoz) jasotzeko baimena eskatu.
2. Elkarrizketarekin hasi. Gogoratu atal guztiak: sarrera, galde-sortak eta amaiera (ikus eskema). Bestalde, elkarrizketan zehar ezinbestekoa da ondorengoak zaintzea:
1. Kortesia:
1. Solaskideari ez inposatu inoiz zure asmo, uste edo iritzirik.
2. Beti ere, aukerak eskaini; ez dezala bere burua ergeltzat har.
3. Ahalegindu gustura egon dadin.
4. Arretaz entzun solaskideak dioena.
5. Elkarrizketan oso ongi datozen esaldi batzuk:
1. Atrebentzia ez bada…
2. Galdera txarra da, baina…
2. Parte-hartze alternatiboa. Ez da komeni elkarrizketatuak bukatu baino lehenago elkarrizketatzaileak hitz egiten hastea. Parte-hartzeak alternantzia-sistema eskatzen du eta, agidanez, modu honetako era binarioan: galdera-erantzuna; agurra-agurra; eskaintza-onarpena…
3. Komunikazio ez-berbala (hitzez gaindiko komunikazioa): buruari gora eta behera eragitea, irribarrea, begi-keinua…
4. Elementu prosodikoak (bolumena, erritmoa, intonazioa…) eta elementu estralinguistikoak (gorputzaren kodea, begirada, aurpegiaren espresioa, kanpoko itxura…).
5. Elkarrizketaren hariari jarraitu. Baliteke elkarrizketaren joan-etorrian eta elkarrizketatuaren erantzunen baten ondoren, prestatuta daramazun hurrenkera aldatu eta elkarrizketatuaren erantzunei jarraipen inprobisatu bat eman behar izatea. Adi puntu honekin: guztiz pobrea gelditzen da elkarrizketatuak bere erantzunekin gidoian ez duzun galderaren bat egiteko atea irekitzen badizu, ate hori besterik gabe ixtea. Errekurtsorik gabeko elkarrizketatzaile moduan geldituko zara. Saiatu egokitzen, beraz, elkarrizketaren bilakaerari. Dena den, ez gehiegi urrundu prestatua duzun hurrenkeratik, galtzeko arriskua ere izan baitezakezu.

1. Tonu desegokia erabili: ozenegi edo baxuegi hitz egin.
2. Zakar erantzun.
3. Beti kontra egin.
4. Elkarrizketatuari aldi oro hitza kendu.
5. Gustu txarreko esamoldeak erabili.
6. Makulu-hitz edo esaera gehiegi erabili.
7. Azkarregi edo mantsoegi hitz egin.
8. Jarrera defentsiboan egon.